Waar zijn de PSD-boten nu?
Het einde van de Zeeuwse veerdiensten betekende niet het einde van de schepen van de Provinciale Stoombootdiensten (PSD). De laatste vijf dubbeldekkers vertrokken in 2003 en 2004 naar Italië, maar ook eerder werden er al schepen verkocht. In 2026 bestaan nog zeven PSD-boten. Volg op deze pagina per land waar de schepen terechtkwamen, van Malta en Indonesië tot de sloopstranden van Turkije en India.
Met de opening van de Westerscheldetunnel op 15 maart 2003 kwam een einde aan de Provinciale Stoombootdiensten in Zeeland (PSD). De vloot werd overbodig en de Provincie Zeeland deed de schepen stuk voor stuk van de hand. De vijf dubbeldeksveerboten vertrokken naar Italië, eerder waren er al schepen verkocht naar Malta, China, Indonesië en het Midden-Oosten. Op deze pagina volg je per land waar de PSD-boten terechtkwamen, van de Straat van Messina tot de sloopstranden van Aliaga en Alang.
- Deze PSD-boten bestaan nog: twee veerboten op Elba, een rondvaartboot in Duitsland en vier schepen in Nederland en België
- Italië (2003-nu): de dubbeldekkers op de Straat van Messina en de hereniging bij Elba
- Nederland & België: de Koningin Emma, de Ooster-Schelde, de Zuidvliet en de teruggevonden Zandkreek
- Duitsland (1999-nu): de oudste PSD-stoomboot (bouwjaar 1905) die nog vaart
- China en Indonesië (1994-2019): de Prinsessenboten Beatrix en Margriet in Azië
- De Rode Zee en India (1987-2006): de zwerftocht van de Prinses Irene en het einde van de Koningin Juliana
- Malta en Gozo (1969-1997): drie PSD-veteranen in de vaart tussen Cirkewwa en Mgarr
- Het sloopstrand van Aliaga: de laatste reis van vijf PSD-boten naar Turkije
Deze zeven PSD-boten bestaan nog
Van de tientallen veerboten die tussen 1866 en 2003 voor de PSD voeren, zijn anno 2026 nog zeven schepen over. Vier varen nog, drie bleven bewaard.
Italië: de Straat van Messina en Elba (2003-nu)
Vijf dubbeldekkers en een zijlader vertrokken naar Italië. De Koningin Beatrix en Prins Johan Friso werden op 7 oktober 2003 samen verkocht voor 12,75 miljoen euro en varen sinds 2005 als Tremestieri en Acciarello. Jarenlang waren ze in de vaart op de Straat van Messina, sinds 2021 zijn de zusterschepen herenigd op de dienst Piombino-Portoferraio tussen het eiland Elba en de Toscaanse vaste wal. Ze varen voor rederij Blu Navy. De Prinses Juliana, Prins Willem-Alexander en Prinses Christina hadden minder geluk in Italië: ze lagen jarenlang werkloos aan de kade van Reggio di Calabria. De zijlader Noord-Beveland ging de dubbeldekkers in 1970 al voor en verdween in Italië van de radar.
- Acciarello, de voormalige Prins Johan Friso (1997) vaart nog
- Tremestieri, de voormalige Koningin Beatrix (1993) vaart nog
- Amedeo Matacena, de voormalige Prinses Juliana (1986) gesloopt 2023
- Athos Matacena, de voormalige Prins Willem-Alexander (1970) gesloopt 2013
- Ladies Matacena, de voormalige Prinses Christina (1968) gesloopt 2013
- Noord-Beveland (1952), Italiaanse naam onbekend spoorloos
Bewaard in Nederland & België
Vier PSD-schepen bestaan nog in Nederland en België. De zijlader Koningin Emma keerde op 22 december 2021 terug in Vlissingen en ligt als hotelschip aan de Houtkade. PSDnet.nl knapt de stuurhut en de machinekamer op en organiseert open dagen aan boord. Zusterschip Ooster-Schelde is horecaschip in Zwolle, met de originele Schelde-Sulzer uit 1933 nog in de machinekamer. De Zuidvliet uit 1914, het eerste motorschip van de PSD, vaart als museumschip vanuit de Museumhaven Zeeland in Zierikzee. De Zandkreek bleek in 2024 tegen de verwachting in nooit gesloopt: het scheepje ligt in het Belgische Kessenich, een paar meter over de grens met Nederlands Limburg.
- Koningin Emma (1933), hotelschip in Vlissingen bewaard
- Ooster-Schelde (1933), horecaschip in Zwolle bewaard
- Zandkreek (1926), teruggevonden in Kessenich (B) bewaard
- Zuidvliet (1914), varend museumschip in Zierikzee vaart nog
De Freya op het Kielerkanaal (1999-nu)
De oudste PSD-boot die nog vaart is de raderstoomboot Westerschelde uit 1905. Het schip werd na de PSD-jaren ontdaan van machine, ketel en raderkasten en sleet tientallen jaren als oliebunkerschip. In 1988 bouwden twee ondernemers het casco om tot salonboot De Nederlander, voor tochtjes over de Maas. Sinds 1999 vaart het schip voor de Insel- und Halligreederei van Sven Paulsen als Freya, met rondvaarten over het Kielerkanaal en de Elbe. Alleen de romp is nog origineel, maar in de machinekamer hangen de Nederlandse en de Zeeuwse vlag als aandenken aan de herkomst.
Lees het verhaal van de Westerschelde
China en Indonesië: Prinsessenboten in Azië (1994-2019)
De enkeldekkers Prinses Beatrix en Prinses Margriet vertrokken in de jaren 90 naar China en voeren daar samen op de lijn Dalian-Yantai. De Beatrix als Mu Ping, de Margriet als Gonj-Zhu 5, oftewel 'Prinses 5'. Na een grote scheepsramp in 1999 scherpte China de veiligheidseisen aan en kwamen beide schepen aan de kant te liggen. De Beatrix werd in 2003 gesloopt. De Margriet verhuisde in 2002 naar Indonesië en voer als SMS Kartanegara nog zestien jaar over de Straat Soenda, tussen Merak op Java en Bakauheni op Sumatra. In maart 2014 was het schip precies vijftig jaar in de vaart, toen de oudste PSD-boot in actieve dienst. De sloop begon in 2018.
- SMS Kartanegara, de voormalige Prinses Margriet (1964) gesloopt 2018-2019
- Mu Ping, de voormalige Prinses Beatrix (1958) gesloopt 2003
De Rode Zee en India (1987-2006)
De Koningin Juliana vertrok eind augustus 1987 naar Bombay, een reis van precies dertig dagen. Als K. Juliana zou het schip voor staatsoliebedrijf ONGC pendelen tussen Bombay en Nhava Sheva, maar na een stuk of acht afvaarten werd het contract opgezegd. Halverwege 1989 liep de veerboot het sloopstrand van Alang op, veertig jaar na de overdracht op Bevrijdingsdag 1949. De Prinses Irene begon in 1988 op Malta als Karwela 1, maar verkaste nog datzelfde jaar naar de Rode Zee. Als Hauno Express, Al Mabruka en Almadina Almunawara 1 voer het schip tussen Suez, Jeddah en Port Sudan. In 2006 eindigde ook de Irene op het strand van Alang in India.
- Almadina Almunawara 1, de voormalige Prinses Irene (1960) gesloopt 2006
- K. Juliana, de voormalige Koningin Juliana (1949) gesloopt 1989
Malta en Gozo (1969-1997)
Malta was jarenlang vaste afnemer van afgedankte PSD-boten. Het begon in 1969 met de Prins Hendrik, die als Calypso Land tussen Cirkewwa en Mgarr ging varen voor de rederij van de familie Zammit. In 1974 volgde de Dordrecht als Melita Land, in 1987 de Prins Bernhard als Cittadella, gekocht door Gozo Channel als opvolger van diezelfde Dordrecht. Halverwege de jaren 90 nam Gozo Channel tweedehands TESO-veerboten in de vaart en verdwenen de Zeeuwse veteranen. De Prins Hendrik was in 1985 al op Malta gesloopt, de Dordrecht en de Prins Bernhard eindigden in 1996 en 1997 bij de slopers van Aliaga, Turkije.
- Cittadella, de voormalige Prins Bernhard (1950) gesloopt 1997
- Melita Land, de voormalige Dordrecht (1933) gesloopt 1996
- Calypso Land, de voormalige Prins Hendrik (1932) gesloopt 1985
Het sloopstrand van Aliaga (1996-2023)
Vijf PSD-boten eindigden op het sloopstrand van het Turkse Aliaga. De Dordrecht en de Prins Bernhard, allebei via Malta, waren in 1996 en 1997 de eersten. In december 2012 volgden de Athos Matacena en Ladies Matacena, de voormalige Prins Willem-Alexander en Prinses Christina. De sleepreis van de Christina ging bijna mis: bij het Griekse eiland Zakynthos raakte de schroef van de sleepboot verstrikt in een touw en dreef sleep op de rotsen af. In februari 2023 arriveerde als laatste de Amedeo Matacena, de voormalige Prinses Juliana. Op de romp stond toen Amadeo, met één letter verschil en geen Matacena meer. Niemand ziet de eigen (familie-) naam graag onder de snijbranders verdwijnen. PSDnet.nl kon in Turkije de werfplaten van de dubbeldekkers veiligstellen en terugbrengen naar Zeeland.
- Dordrecht, als Bezz 20 gesloopt 1996
- Prins Bernhard, als Citta gesloopt 1997
- Prins Willem-Alexander, als Athos Matacena gesloopt 2013
- Prinses Christina, als Ladies Matacena gesloopt 2013
- Prinses Juliana, als Amadeo gesloopt 2023
Veelgestelde vragen over de PSD-boten van nu
Welke PSD-boten varen nog?
Twee dubbeldekkers varen anno 2026 nog dagelijks als veerboot: de voormalige Prins Johan Friso (Acciarello) en Koningin Beatrix (Tremestieri), samen op de Italiaanse dienst Piombino-Portoferraio bij Elba. Daarnaast vaart de raderstoomboot Westerschelde uit 1905 als rondvaartschip Freya over het Kielerkanaal en vaart de Zuidvliet als museumschip vanuit Zierikzee.
Welke PSD-boten zijn in Nederland en België bewaard gebleven?
Vier schepen: de Koningin Emma ligt als hotelschip in Vlissingen, de Ooster-Schelde is horecaschip in Zwolle en de Zuidvliet vaart als museumschip vanuit de Museumhaven Zeeland in Zierikzee. De Zandkreek werd in 2024 teruggevonden in het Belgische Kessenich, een paar meter over de grens aan de Maas.
Waar is de veerboot Prinses Juliana (1986) gebleven?
De Prinses Juliana voer na 2003 als Amedeo Matacena met als thuishaven Reggio di Calabria, maar kwam daar nauwelijks in de vaart. In februari 2023 arriveerde het schip op het sloopstrand van het Turkse Aliaga en in de maanden daarna volgde de sloop.
Kun je nog een PSD-boot bezoeken?
Ja. PSDnet.nl organiseert geregeld open dagen op de Koningin Emma in Vlissingen. De Zuidvliet is te zien in de Museumhaven Zeeland in Zierikzee en op de Ooster-Schelde in Zwolle kun je terecht voor speciale aangelegenheden zoals een bruiloftsfeest.