Op deze pagina over de stoomboot Zeeuwsch-Vlaanderen:
- Een dubbelschroefstoomboot voor een nieuwe veerdienst (1913-1916): De lijn Terneuzen-Hansweert
- Machines: Twee triple-expansiemachines uit Alblasserdam
- Gelijkenissen: De voorbode van de zijladers van 1933
- Motorschip? (begin jaren 30): Het verbouwingsplan dat drie nieuwe veerboten opleverde
- Doeksen (1933-1964): Als Schellingerland naar de Waddenzee, met een bioscooprol
- Foto’s Zeeuwsch-Vlaanderen
De derde en laatste Zeeuwsch-Vlaanderen van de PSD werd gebouwd voor een nieuwe veerdienst: de lijn Terneuzen-Hansweert met Hoedekenskerke als tussenstation. De dubbelschroefstoomboot uit 1916 bleek een snel en gewild schip, dat na de Zeeuwse jaren nog dertig jaar als Schellingerland tussen Harlingen en Terschelling voer. Het zusterschip is de Luctor et Emergo.
Een schroefboot voor een nieuwe lijn (1913-1916)
Op 8 juli 1913 besloten de Staten tot de inrichting van een stoombootdienst tussen Terneuzen en Hansweert, met Hoedekenskerke als tussenstation. Voor die lijn mocht een schroefboot worden aangeschaft van ten hoogste 100.000 gulden. Het bestek beschrijft een stalen dubbelschroefstoomboot van 43 meter tussen de loodlijnen (44,70 meter over alles) en 7 meter breed, met vier waterdichte schotten, een ballasttank in de voorpiek om het schip gelijklastig te trimmen en zowel een kop- als een achterroer. Stoomverwarming en elektrische verlichting hoorden er inmiddels vanzelfsprekend bij. Op de proeftocht moest het schip 11¾ mijl lopen.
Het contract werd op 23 februari 1915 getekend met scheepswerf J. en K. Smit, met 30 december 1915 als leverdatum. In januari 1916 werd het schip te water gelaten in Lekkerkerk, waarna het voor de inbouw van de machines naar de machinefabriek in Alblasserdam ging. De aanneemsom bedroeg 113.500 gulden en met het toezicht van ontwerper M. A. Cornelissen en bijkomende kosten kwam de boot op 117.612,84 gulden.
Bij de PSD ging de Zeeuwsch-Vlaanderen varen op de dienst Hoedekenskerke-Terneuzen-Hansweert. Op 16 juli 1916 begeleidde de nieuwe veerboot eerst een zeilwedstrijd tussen Willemsdorp en Numansdorp. Daar werd duidelijk dat het een snel schip was, door een andere veerboot met gemak te verslaan.
Machines
De Zeeuwsch-Vlaanderen was uitgerust met twee triple-expansiemachines van elk 250 pk bij 195 omwentelingen per minuut, hetzelfde type als in de Schouwen maar kleiner en sneller draaiend. De machines waren gebouwd bij de Alblasserdamsche Machinefabriek en hadden de machinenummers 241 en 242. Volgens de liggers waren deze nummers aangebracht op nummerplaten aan de voorkant van de machines.
Gelijkenissen
Opvallend is dat de Zeeuwsch-Vlaanderen en de Luctor et Emergo al veel gelijkenissen vertonen met de achttien jaar later gebouwde PSD-veerboten Koningin Emma, Oosterschelde en Prins Willem I, zoals het ‘kruisershek’ (een rechtere achtersteven). Ook vertonen de stoomboten gelijkenissen met de Schouwen en Noord Beveland uit 1912. Niet gek allemaal aangezien de schepen allemaal ontworpen waren door M.A. Cornelissen.
Motorschip? (begin jaren 30)
Begin jaren 30 ontstond het idee om de Zeeuwsch-Vlaanderen om te bouwen tot motorschip. De kosten bleken echter zo hoog dat voor die prijs ook een nieuwe veerboot kon worden gebouwd. Dat werden uiteindelijk de drie zijladers uit 1933. Door de komst van deze veerboten werd de Zeeuwsch-Vlaanderen overbodig in Zeeland en te koop aangeboden.
Doeksen (1933-1964)
In 1933 werd de boot verkocht aan de Terschellinger Stoomboot Maatschappij (TSM) en Schellingerland gedoopt. Bij de TSM (Rederij Doeksen), voer de veerboot jarenlang tussen Harlingen, Terschelling en Vlieland. In juni 1935 figureerde de Schellingerland in een film: de veerboot leed ‘schipbreuk’ en de opvarenden werden gered door de Brandaris van de NZHRM op Terschelling. In oktober draaide de film in de vaderlandse bioscopen.
De Schellingerland voer een tijd rond in het wit, de nieuwe huiskleur van Doeksen in de jaren 30. De veerboot werd in 1947 geschikt gemaakt voor stookolie en kreeg in 1950 een extra salon. De laatste jaren werd de oude stoomboot ’s zomers ingezet naast de gehuurde veerboot Oosterschelde (1933). Een combinatie die bij de PSD nooit voorgekomen was. Nadat in 1959 de Noord Nederland (de PSD-veerboot Noord-Beveland) was verkocht, volgde op 27 februari 1964 ook voor de Schellingerland de verkoop voor de sloop.
Foto’s Zeeuwsch-Vlaanderen
Bekijk alle Zeeuwse foto’s van de PSD-veerboot Zeeuwsch-Vlaanderen (1916) op de fotopagina.
