Stoomboot Schouwen

Op deze pagina over de stoomboot Schouwen:

Nadat de Provincie besloten had de Oosterschelde-dienst zelf te gaan uitvoeren, liet zij twee schroefstoomboten bouwen: de Schouwen en het zusterschip Noord Beveland, beide uit 1912. De Schouwen verhuisde in 1921 naar het veer Hansweert-Walsoorden en kwam in de meidagen van 1940 aan zijn einde bij Hoofdplaat.

Gebouwd voor de Oosterschelde-dienst (1910-1912)

Op 15 juli 1910 besloten de Staten om de stoombootdienst tussen Schouwen, Zuid- en Noord-Beveland en Walcheren vanaf 1 januari 1912 voor rekening van de Provincie voort te zetten, als opvolger van de dienst van de Zeeuwsche Spoorboot Maatschappij. In november 1910 volgde het besluit om daarvoor twee schroefstoomboten te laten bouwen. De opdracht ging naar J. en K. Smit’s Scheepswerven in Kinderdijk, voor 85.000 gulden per schip, met een contract van 31 maart 1911 en een levertijd van 15 november 1911. In november 1911 besloten Gedeputeerde Staten de veerboot naar het eiland Schouwen te vernoemen.

Zuinig was het bestek allerminst. De eersteklaspassagiers zaten benedendeks op banken zoals in de eersteklasrijtuigen van het spoor, met losse gecapitonneerde kussens gevuld met paardenhaar en bekleed met trijp. Op het dek waren aparte salons voor roken en niet-roken, het promenadedek kreeg gebogen banken van Amerikaans grenen en het schip had stoomverwarming en elektrische verlichting. De verticale triple-expansiemachine leverde 375 ipk en op de proeftocht moest het schip 11½ mijl lopen.

De levertijd werd ruim overschreden. De werf kreeg voor de twee schepen 3.400 en 6.200 gulden boete opgelegd en de Provincie moest van 1 januari 1912 tot de oplevering twee boten huren van A. van der Schuijt uit Rotterdam, voor 7.875 gulden. Alles bij elkaar, inclusief het toezicht van ontwerper M. A. Cornelissen uit Amsterdam, kostten de twee zusterschepen samen 184.991,85½ gulden.

Proefvaart en een stroeve entree in Zierikzee (1912)

Op 5 februari 1912 werd op de rede van Vlissingen de proefvaart afgenomen. Het schip liep ‘een gemiddelde vaart van 12 Eng. zeemijlen’, boven de gestelde eis. Op 6 februari 1912 werd met genodigden, onder wie ontwerper Cornelissen, de eerste vaart Middelburg-Zierikzee gemaakt, waar de lokale pers de nieuwe veerboot stond op te wachten. De veerboot liep echter vast op de dwarsdijk en kon pas na twee uur loskomen en de weg door het havenkanaal naar aanlegplaats ’t Luitje vervolgen. Honderden mensen stonden aan de kade naar de nieuwe veerboot te kijken.

Op 11 februari 1912 kwam de Schouwen in dienst tussen Zierikzee en Middelburg, met tussenstops bij het Katseveer en Kortgene. De romp van de veerboot was in het begin wit, maar werd al snel zwart geschilderd zoals bij alle andere PSD-veerboten.

Verschillen met andere PSD-boten

De zusterschepen Schouwen en Noord Beveland (1912) hadden dezelfde ontwerper als veel andere PSD-veerboten. De schepen vertonen dan ook gelijkenissen, bijvoorbeeld met de paar jaar later gebouwde stoomboten Zeeuwsch-Vlaanderen en Luctor et Emergo. Vooral de rompvorm verschilt bij de achterstevens, de latere veerboten (inclusief de zijladers van 1933) kregen een kruisershek.

Naar de Westerscheldedienst (1921)

In 1921 werd geschoven in de vloot van de PSD. De Walzoorden was te klein gebleken voor het drukke veer tussen Hansweert en Walsoorden en op 9 juli 1921 nam de grotere Schouwen die dienst van over. De kleine Walzoorden verhuisde op zijn beurt naar de Oosterschelde, maar heel lang werd die veerboot niet ingezet.

De oorlog (1939-1940)

In 1939 werd de veerboot gevorderd door de Marine en ingericht als hospitaalschip: de Hr.Ms. Schouwen. Tijdens de meidagen van 1940 werd de Schouwen door eigen troepen in brand gestoken en tot zinken gebracht bij Hoofdplaat in Zeeuws-Vlaanderen. Na het lichten in 1940 werd het vaartuig naar Vlissingen gebracht. Later bleek het niet meer lonend om de veerboot op te knappen en werd de Schouwen gesloopt.

Foto’s PSD-veerboot Schouwen

Bekijk alle Zeeuwse foto’s van de PSD-veerboot Schouwen (1912) op de fotopagina.