De Buitenhaven bij het station
Vanaf de oprichting van de PSD in 1866 vertrokken de veerboten naar Breskens en Terneuzen uit de Buitenhaven van Vlissingen, pal naast het huidige NS-station. Niet veel later werd het station geopend en konden reizigers makkelijk overstappen van boot op trein. Ook vertrokken vanaf dezelfde plek de mailschepen naar Engeland. De PSD-veerboten meerden af aan een ponton met een brug naar de wal.
De eerste fuik (1928)
In het najaar van 1928 werd een nieuwe aanleginrichting voor de nieuwe kopladingsveerboot Koningin Wilhelmina geopend: een trechtervormige ligplaats waarin het schip zich vastvaart, in vaktaal de fuik. De ponton bleef ernaast in gebruik voor de stoomboten naar Terneuzen en kreeg in 1933 een nieuwe brug.
In de meidagen van 1940 was de aanlegplaats het toneel van zware strijd. De Franse generaal Deslaurens sneuvelde bij de verdediging ervan, terwijl het hospitaalschip Luctor et Emergo in de Buitenhaven door de Luftwaffe werd getroffen, met twaalf doden.
Nieuwe fuiken voor de Prinsessenboten (1958)
Voor de ruim 18 meter brede Prinses Beatrix verrees in 1958 een compleet nieuwe aanleginrichting: een veel bredere fuik met twee heftorens en een beweegbare brug van 265 ton, afgebouwd bij Kloos in Kinderdijk en op 18 juni 1958 bij hoogwater ingevaren. De bodem rond de fuik ligt 9 meter beneden NAP en is tegen het schroefwater bestort met steen van 1.000 kilo per vierkante meter. De fuikwanden kregen verende roosterwerken van azobé (hout), rustend op rijen rubberrollen van 12 duim. Het nieuwe veerplein telde elf opstelstroken met samen 900 meter lengte. Het oude PSD-kantoor moest wijken: het stond precies voor de toerit.
Dubbeldekkers en een verplaatst veerplein (1985-2003)
Voor de komst van de dubbeldekker Prinses Juliana ging de aanleginrichting vanaf eind 1983 anderhalf jaar op de schop. Tijdens de stremming van 4 februari tot 15 mei 1985 nam de fuik uit 1928 het werk nog één keer over, met de Koningin Juliana (1949) en Prins Bernhard (1950) als dienstboten.
In 1986 verhuisde ook het veerplein van het stationsplein naar de oostzijde, evenwijdig aan het spoor, met een directe aansluiting op de A58. Voor de bouw van de PSD-terminal van Vlissingen werd de helft van de brugbak van de kleine fuik gedempt, inclusief het demonteren van het eerste deel van de brug. Later werden de heftorens en het tweede deel van de brug gemonteerd. Het laatste stukje brugbak en kleine fuik werden halverwege de jaren 90 gedempt, waarna de PSD het terrein gebruikte als parkeerplaats voor personeel en opslag voor meerpalen voor de grote fuik.
Op 15 maart 2003 om 16 uur voer de Koningin Beatrix als laatste PSD-boot de fuik van Vlissingen binnen. Tot en met 5 mei 2004 was de fuik van Vlissingen nog in gebruik, die dag was wederom de Koningin Beatrix voor het laats in de vaart, als invaller voor een defecte SWATH-veerboot. Die SWATH-veerboten kregen in 2004 een nieuwe aanlegsteiger, ten noorden gelegen van de PSD-fuik.
Wat er nog staat (2003-nu)
Na de opheffing verdwenen de fly-over (2003), de terminal (2004) en de heftorens met de brug (2005). De grote fuik ligt er met zijn houten meerpalen nog altijd bij alsof de veerboot zo kan afmeren; de kade waar ooit de tweede boot naast de fuik wachtte, is nu het domein van het Loodswezen. In tegenstelling tot Breskens is de brugbak van de grote fuik niet gedempt.
De voormalige PSD-werkplaats draagt bij de Hogeschool Zeeland nog altijd de naam ‘PSD-gebouw’, compleet met het tegeltableau uit 1928. Sinds december 2021 ligt bovendien de zijlader Koningin Emma weer in Vlissingen.
Ligging
De kaart toont de Buitenhaven bij het station van Vlissingen, waar de grote fuik nog altijd ligt.
Foto's van Vlissingen
Het fotoarchief van PSDnet.nl telt 763 foto's van Vlissingen, waarvan 493 uit de PSD-tijd en 270 van na de PSD.
