Een inloophaven in de polder (1943)
Op 1 mei 1943 nam de PSD de veerhaven van Kruiningen in gebruik, als vervanging van de zijladingssteiger van Hansweert. De dienst naar de nieuwe veerhaven van Perkpolder voer toen al bijna drie jaar, noodgedwongen vanuit Hansweert, omdat de haven op de noordoever nog niet klaar was. Met de opening kreeg de veerdienst Kruiningen-Perkpolder zijn definitieve vorm.
In de Zeeuwse pers heette de nieuwe haven een ‘inloophaven voor ferrybooten’: een aanlegplaats buiten de bebouwde kom, volledig ingericht op het wegverkeer. De haven lag zuidelijk van het dorp Kruiningen in de polder en was vanaf het station met de autobus te bereiken. Bij de oprit naar de boot bouwde de PSD een kantoor met veerhuis. In 1950 opende daarnaast café-restaurant Taveerne Waterloo, uitgebaat door Johan en Marianne Littooy. Die familie had eerder een veerhuis in Willemsdorp en was met de Moerdijkponten meegekomen naar Zeeland.
Verwoest in de Rampnacht (1953)
In de nacht van 31 januari op 1 februari 1953 ging de tien jaar oude haven vrijwel volledig verloren. De bemanning van de Prins Hendrik hield het schip de hele nacht met draaiende motoren en extra trossen in de fuik. De stoompont Willemsdorp sloeg los van de zijladingssteiger en dreef door het dijkgat de ondergelopen polder in. Taveerne Waterloo en het veerhuis werden weggevaagd.
Het herstel duurde ruim een jaar. Tot minister Algera de haven op 1 mei 1954 heropende, moest het verkeer omrijden via Terneuzen-Hoedekenskerke of Vlissingen-Breskens. Een steiger voor zijladers ontbrak vooralsnog in de herbouwde haven.
RTM-brug: een nieuwe oude brug voor zijladers
Toen het autoverkeer in de jaren 60 explosief groeide en de eerste dubbeldekker pas in 1968 klaar kon zijn, zocht Rijkswaterstaat een tussenoplossing: een steiger waaraan zijladers konden bijspringen. In de haven van Anna Jacobapolder lag een afgedankte RTM-aanlegbrug uit 1948. Die werd naar werf De Schelde in Vlissingen gesleept en daar ‘gerepareerd en pasklaar gemaakt voor montage in de veerhaven te Kruiningen’, aldus Eilanden Nieuws van 19 november 1965. De brug bewees snel nut. Toen de koplader Koningin Juliana op 3 december 1966 de fuik ramde en onbruikbaar maakte, hielden zijladers als de Koningin Emma en de Noord-Beveland de dienst dagenlang gaande. Ook de Oosterschelde kwam weleens invallen op de veerdienst Kruiningen-Perkpolder.
Dubbeldekkers en een groter veerplein (1968-2003)
Voor de dubbeldeksveerboten ging de haven van Kruiningen vanaf 1965 opnieuw op de schop, met een bredere fuik, een veel groter veerplein en een nieuwe toegangsweg. Op 4 juni 1968 legde de Prinses Christina als eerste aan in de nieuwe dubbeldeksfuik. Het verhaal van de moderne veerdienst, tot de laatste overtocht in maart 2003, staat op de pagina over de veerdienst Kruiningen-Perkpolder.
NAVO-kade: aanlegplaats met een dubbelrol
De komst van de tweede dubbeldeksveerboot bracht een nieuw probleem met zich mee: waar kan zo’n groot schip (113,60 meter lengte) afmeren als de dienst maar met een enkele dubbeldekker onderhouden wordt? Een oplossing werd gevonden in de NAVO-kade: een flinke betonnen kade, waar ook geallieerde landingsschepen konden afmeren tijdens een mogelijke Sovjetinvasie. Voor de PSD was het een perfecte kade aangezien er meerdere veerboten konden afmeren.
Van veerplein naar woonwijk (2003-nu)
Na de opheffing in maart 2003 verdween de haven in etappes. De zijladingssteiger werd kort na de sluiting ontmanteld, de NAVO-steiger volgde in 2006. In datzelfde jaar verkocht Rijkswaterstaat het veerplein aan de gemeente voor woningbouw. In 2008 werden de rest van de aanleginrichtingen gesloopt. Op de plaats van het veerplein en de fuiken staat tegenwoordig een woonwijk.
Een tweede leven voor sommige elementen
De brug voor fietsers, die aan de dubbeldeksbrug voor auto’s vast zat heeft een tweede leven gekregen in Hansweert. Daar zocht men namelijk naar een nieuwe brug voor een fiets-voetveer tussen Hansweert en Perkpolder. Een deel van van de houten meerpalen van de fuik kreeg een tweede leven in Noord-Brabant: het werd verwerkt tot een vlonderbrug in een natuurgebied bij Waalwijk.
Ligging
De kaart toont de plek van de voormalige veerhaven aan de noordoever van de Westerschelde, even buiten het dorp Kruiningen.
Foto's van Kruiningen
Het fotoarchief van PSDnet.nl telt 99 foto's van Kruiningen, waarvan 88 uit de PSD-tijd en 11 van na de PSD.
