De Provinciale Boot in het dorp (1866-1927)
Vanaf 1866 legde de Provinciale Boot aan in de haven van Breskens, midden in het dorp. Ook voor de oprichting meerden de stoomboten en de steigerschuiten hier aan. De plek had toen al een lange voorgeschiedenis: na het besluit tot bedijking van 1487 (die later werd uitgevoerd) deden de veerschepen op Sluis ook Breskens aan en toen het Zwin verzandde, nam het dorp die rol helemaal over. Voor de stoomvaart gebeurde de overtocht met open, platboomde zeilvaartuigen van zo’n 10 meter, de zogenoemde steigerschuiten.
Trams brachten later de reizigers aan: vanaf 1891 uit het Belgische Maldegem (Stoomtram-Maatschappij Breskens – Maldeghem) en vanaf 1932 ook over het net van de Zeeuwsch-Vlaamsche Tramweg-Maatschappij (ZVTM). De raderstoomboten werden steeds groter in de loop van de jaren, maar ze waren niet geschikt voor het vervoer van veel auto’s. In de jaren 20 begon de Zeeuwse politiek zich te oriënteren op een veerdienst koplading naar Breskens.
De eerste kopladingsfuik van de PSD (1927)
Breskens was Vlissingen te snel af: de fuik met gietijzeren hefconstructie voor de koplader Koningin Wilhelmina stond hier in 1927 al klaar, een jaar eerder dan aan de overkant. Makkelijk was de dorpshaven nooit. De invaart lag krap tussen de havenhoofden en vroeg om stuurmanskunst, zeker toen na de oorlog de 74 meter lange Koningin Juliana er moest manoeuvreren. De komst van dat schip leverde in de jaren 30 al veel discussies op, bijvoorbeeld in hoeverre de rest van het scheepvaartverkeer in de haven hinder zou ondervinden van de flinke veerboot.
Oorlog en bijzondere overtochten
In mei 1940 eindigde de Franse aftocht in de haven van Breskens: de gevorderde veerboten werden er na aankomst verbrand en tot zinken gebracht, zodat de bezetter er niets aan had. Vijf jaar later begon hier juist de koninklijke terugkeer. Op 13 maart 1945 stak staatshoofd koningin Wilhelmina vanuit Breskens de Westerschelde over, aan boord van een zijlader.
Begin 1952 kende de dienst een unieke hoofdrolspeler: toen alle kopladers uitvielen, nam de Vlissingse sleepboot Van Woelderen tijdelijk de veerdienst over. De PSD zorgde hierop dat een zijlader beschikbaar was om in te vallen, de zijlader Prins Willem I. Op 8 februari kwam de Prins Willem I echter met volle vaart in aanvaring met het aanlegponton van Breskens: een gat van een meter, net boven de waterlijn.
De fuik verhuist (1958-nu)
Het verkeersaanbod nam in de jaren 50 enorm toe. De inwoners van Breskens kregen het zwaar te verduren want de files vormden zich dwars door het dorp heen. Daarom werd besloten om ten westen een nieuwe veerhaven aan te leggen. Die veerhaven zou dan ook gelijk het probleem oplossen dat de haven van Breskens lastig aan te lopen was.
Na de opening van de nieuwe veerhaven verdween de veerdienst in 1958 uit de dorpshaven; maar de fuik en de aanlegplaats voor ‘kleine’ enkeldekkers bleef nog achter waardoor de PSD twee havens in gebruik had. Pas in mei 1960 verhuisde ook de complete aanleginrichting uit 1927 naar de nieuwe haven. Aan de oude aanlegplaats herinnert nog een dukdalf bij de Vissershaven.
Tijdens het PSD-weekend van 2017 meerde de gerestaureerde Zuidvliet er weer af op de plek van de vroegere steiger. Het vervolg staat op de pagina over de veerhaven van Breskens.
Ligging
De kaart toont de dorpshaven van Breskens, tot 1958 de aanlegplaats van de PSD.
Foto's van Breskens
Het fotoarchief van PSDnet.nl telt 46 foto's van Breskens, waarvan 38 uit de PSD-tijd en 8 van na de PSD.
