Een haven in de duinen (1958)
Voor de 102 meter lange Prinses Beatrix was de dorpshaven van Breskens te klein. Daarnaast werd het in het centrum van Breskens veel te druk en stonden er vaak files. Ten westen van het dorp groef Rijkswaterstaat daarom een compleet nieuwe veerhaven in de duinkust, met havendammen die ver genoeg de Westerschelde in steken om diep water te bereiken.
De bodem kwam 9 meter beneden NAP te liggen, berekend op een diepgang van 4,85 meter bij de laagst waargenomen waterstand. De haven kreeg een lengte van ongeveer vijf scheepslengtes, zodat de veerboot met flinke vaart kan binnenlopen en rustig uitloopt. De aanleginrichting werd in den droge gebouwd achter het bestaande strand, dat pas daarna werd doorbroken. De verbetering van de hele veerdienst kostte 31 miljoen gulden, waarvan 15 miljoen voor de haven en aanleginrichting van Breskens, beschrijft De Ingenieur van 25 juli 1958.
Twee fuiken en een betonnen windscherm
De grote fuik kreeg een lange geleidepier van zo’n 160 meter, heipalen tot 22,5 meter diepte en een 52 meter lange brug tussen twee heftorens. Op de lange fuikwand (de westkant) staat een windscherm van 6 meter hoog, opgetrokken uit planken en stijlen van gewapend beton: proeven in de windtunnel wezen uit dat het de zijwind op de invarende veerboot grotendeels wegneemt.
Naar Deens voorbeeld hield het ontwerp zelfs rekening met een uitbreiding tot vier fuiken. Het werden er uiteindelijk twee: de ‘kleine fuik’ was de complete aanleginrichting uit 1927, die in mei 1960 uit de dorpshaven werd overgebracht en tot in de jaren 80 dienstdeed voor de oudere veerboten. De vrijgehouden ruimte kwam goed uit toen in 2004 de aanlegplaats voor het voetveer werd gebouwd naast de twee PSD-fuiken.
Dubbeldekkers (1986-2004)
Voor de dubbeldekker Prinses Juliana (1986) werd de grote aanleginrichting vanaf eind 1983 ruim anderhalf jaar verbouwd, met onder meer een nieuwe dubbeldeksbrug van 355 ton en een nieuwe terminal met verkeerstoren. Tijdens de belangrijkste stremming hielden de veteranen Koningin Juliana (1949) en Prins Bernhard (1950) de dienst maandenlang alleen gaande, vanaf de kleine fuik. Deze kleinere schepen hadden dus geen last van de bouwwerkzaamheden aan de grote fuiken.
Toen het tegenzat (1971-1994)
Tussen alle gewone overtochten door kende de veerhaven ook mindere dagen. Grimmig werd het op 1 april 1988, toen een bommelding de onderzochte dubbeldekker Prinses Juliana urenlang in de fuik hield. Een bom werd niet gevonden, de vertraging was er niet minder om. Tijdens de storm van 26 februari 1990 wachtten de veerboten urenlang op de rede, omdat het water te hoog stond om aan te leggen.
Drie keer vast op de strekdam
De strekdam ontpopte zich tot vaste hindernis. De Prinses Irene (1960) liep er op vrijdag 8 oktober 1971 bovenop en bleef zitten: passagiers klommen via een ladder van boord, maar de tachtig automobilisten zaten nog urenlang vast op het schip. In 1982 strandde de Prinses Margriet na een aanvaring in dichte mist. Begin 1994 maakte ook de nieuwe Koningin Beatrix (1993) kennis met de strekdam van Breskens en verloor daar een roerpropellor, ook kwam er water de romp binnen.
Bijzondere gasten in de fuik
De veerhaven was het domein van de Prinsessenboten en de westelijke dubbeldekkers en als het echt druk was in de jaren 60, 70 en 80 werden ook de kleine Juliana en Bernhard in gezet. Juist de uitzonderingen zijn het onthouden waard. De Prinses Christina uit Kruiningen heeft hier nooit dienstgedaan, maar pikte in april 1968 wel genodigden op voor de proefvaart en bood in mei 1968 een delegatie Friese gedeputeerden een rondvaart aan en meerde beide keren af in de fuik van Breskens.
Zusterschip Prins Willem-Alexander (1970) viel eind augustus 1993 wél echt in, wekenlang, toen Rijkswaterstaat aan de fuiken van Kruiningen en Perkpolder werkte.
De kleinste bijzondere bezoeker meldde zich in 2017: de gerestaureerde Zuidvliet uit 1914 meerde toen als eerste PSD-boot sinds 2004 weer af in de veerhaven. De Zuidvliet is de enige voormalige PSD-veerboot die de veerhaven van Breskens heeft aangedaan nadat de dubbeldeksveerboten naar Italië vertrokken.
Voetveer en wat bleef (2003-nu)
Op 15 maart 2003 voer de Koningin Beatrix onder massale belangstelling als laatste PSD-boot uit Breskens weg. De twee nieuwste dubbeldekkers voeren daarna nog ruim een jaar als voetveer: op 1 mei 2004 werd een afscheidsdag georganiseerd door BBA Fast Ferries. Een van de nieuwe SWATH-veerboten raakte defect waardoor de dubbeldekker Koningin Beatrix nog even moest doorvaren. Op 5 mei 2004 maakte de Beatrix de allerlaatste afvaarten op Vlissingen-Breskens.
De brug en de heftorens gingen in 2010 tegen de vlakte en de brugbak werd in 2012 gedempt tijdens de dijkverzwaringen rond de Veerhaven. Beide fuiken liggen er nog altijd, inclusief het betonnen windscherm dat tegenwoordig ook het voetveer beschermt.
Ligging
De kaart toont de veerhaven van Breskens, sinds 2003 in gebruik voor het fiets- en voetveer.
Foto's van Breskens (veerhaven)
Het fotoarchief van PSDnet.nl telt 196 foto's van Breskens (veerhaven), waarvan 158 uit de PSD-tijd en 38 van na de PSD.
